Spruw baby herkennen is meestal niet moeilijk: je ziet witte plekjes op de tong, aan de binnenkant van de wangen of op het gehemelte, die niet weg te vegen zijn. Het is een schimmelinfectie die veel voorkomt in de eerste maanden. Gelukkig is spruw meestal onschuldig en gaat het vaak vanzelf over. Drinkt je baby goed en heeft hij er weinig last van, dan is behandeling volgens Thuisarts vaak niet nodig.
Toch kan spruw vervelend zijn, voor je baby en voor jou als je borstvoeding geeft. In dit artikel lees je hoe je spruw herkent, waar het vandaan komt, wat je zelf kunt doen en wanneer je de huisarts belt.
In het kort
- Spruw is een onschuldige schimmelinfectie in het mondje die vaak binnen 2 tot 3 weken vanzelf overgaat.
- Anders dan melkresten kun je de witte plekjes niet wegvegen.
- Drinkt je baby slecht of gaat het niet over? Dan kan de huisarts een middel tegen schimmel voorschrijven.
Wat is spruw?
Spruw wordt veroorzaakt door de gist Candida, een schimmel die bij veel mensen in de mond, op de huid of in de darmen leeft zonder dat ze er last van hebben. Bij jonge baby’s is het afweersysteem nog in ontwikkeling. Daardoor kan de schimmel in het mondje soms de overhand krijgen.
Na een antibioticakuur, bij jou of bij je baby, komt spruw ook wat vaker voor. Antibiotica remmen namelijk ook de gewone, nuttige bacteriën, waardoor de schimmel meer ruimte krijgt. Ook dat is geen reden tot zorg, maar wel goed om te weten.
Je baby kan de schimmel oplopen tijdens de geboorte, via de tepel bij borstvoeding of via een speen, flesspeen of vinger. Spruw zegt dus niets over hoe goed je je baby verzorgt. Het komt heel vaak voor.
Spruw herkennen: de symptomen
Het duidelijkste kenmerk van spruw bij een baby zijn witte of grijswitte plekjes in het mondje. Die zitten vaak op de tong, maar ook aan de binnenkant van de wangen, op het tandvlees of op het gehemelte. Het mondslijmvlies eromheen kan rood zijn.
Symptomen bij je baby
- een witte tong met witte plekjes die er ook na het drinken blijven zitten;
- witte vlekjes op de wangen, het gehemelte of het tandvlees;
- onrustig drinken, steeds loslaten van borst of fles, of huilen tijdens de voeding;
- soms tegelijk luieruitslag, omdat dezelfde schimmel ook de huid in de luier kan aantasten.
Veel baby’s hebben er echter helemaal geen last van. Dan zie je alleen de plekjes en drinkt je baby gewoon zoals altijd. Merk je ook rode, glanzende plekjes in de luier, lees dan meer over luieruitslag.
Witte tong baby: spruw of melkresten?
Een witte tong is niet altijd spruw. Na een voeding blijft er vaak een dun wit melklaagje op de tong achter. Het verschil zie je zo:
| Kenmerk | Melkresten | Spruw |
|---|---|---|
| Plek | Vooral op de tong | Tong, wangen, gehemelte, tandvlees |
| Uiterlijk | Egaal, dun wit laagje | Losse witte plekjes of vlekken, soms als kwark |
| Wegvegen | Gaat makkelijk weg met een schoon, vochtig doekje | Gaat niet weg; eronder kan het rood zijn |
| Na een tijdje | Verdwijnt vanzelf na de voeding | Blijft zitten, ook tussen de voedingen |
| Last bij drinken | Nee | Soms: onrustig of pijnlijk drinken |
Twijfel je? Veeg niet hard of herhaaldelijk over de plekjes. Kijk liever een uur na de voeding nog eens, of laat het mondje bekijken op het consultatiebureau of bij de huisarts.
Spruw en borstvoeding
Geef je borstvoeding, dan kan de schimmel ook op je tepels terechtkomen. Je kunt dan klachten hebben zoals pijnlijke, glanzende of schilferige tepels, en soms een brandende of stekende pijn in de borst, ook na het voeden. Andersom kun je de schimmel ook weer aan je baby doorgeven. Daarom is het verstandig om jullie allebei te behandelen als een van jullie klachten heeft.
Je kunt gewoon doorgaan met borstvoeding. Thuisarts geeft de volgende adviezen:
- Was je handen voor het voeden, na het verschonen en na een toiletbezoek.
- Laat je tepels na het voeden goed drogen voordat je je bh weer aandoet.
- Gebruik zoogkompressen en vervang ze vaak, zodat het niet vochtig blijft.
- Was alles waar melk of spuug op komt, zoals bh’s en spuugdoekjes, op 60 graden.
- Bij klachten aan je tepels is er een crème tegen schimmel met miconazol die je zonder recept bij apotheek of drogist kunt halen. Was je tepels voor de volgende voeding met lauw water, zodat je baby de crème niet binnenkrijgt.
Lees voor de juiste manier en duur van gebruik altijd de bijsluiter, of vraag het na bij de apotheek of een lactatiekundige.
Tip: Zet een vaste wekker of herinnering in je telefoon voor het uitkoken van spenen en speentjes. In drukke babyweken schiet zo’n klusje er snel bij in, terwijl het juist helpt om te voorkomen dat de spruw steeds terugkomt.
Spruw baby behandelen: wat helpt?
Spruw gaat vaak vanzelf over. Meestal duurt het twee tot drie weken. Heeft je baby er last van, drinkt hij slecht of gaat het niet weg, dan kan de huisarts een middel tegen schimmel voorschrijven. Dat smeer of druppel je na de voeding in het mondje.
Voor baby’s jonger dan vier maanden is dat meestal een vloeibaar middel, vanaf vier maanden vaak een mondgel. Het is belangrijk om het middel te gebruiken zoals de huisarts of apotheek aangeeft, en het niet te vroeg te stoppen: ook als de plekjes weg zijn, gaat de behandeling meestal nog een tijdje door. Een behandeling duurt vaak een tot twee weken. Voor de dosering volg je altijd het voorschrift en de bijsluiter.
Hygiëne: spenen, flessen en kolfonderdelen
Zolang je baby spruw heeft, helpt het om de schimmel geen kans te geven om terug te komen:
- Kook flesspenen en fopspenen elke dag 3 minuten uit.
- Kook kolfonderdelen na elk gebruik 3 minuten uit en laat ze goed drogen.
- Bewaar spenen en speentjes op een schone, droge plek.
- Stop een speen niet eerst in je eigen mond om hem ‘schoon’ te maken.
- Was je handen voor het voeden en na het verschonen.
Drinkt je baby even minder goed door een pijnlijk mondje? Bied dan wat vaker kleinere voedingen aan. Houd ook in de gaten of hij genoeg plast. Meer over hoeveel en hoe vaak je baby drinkt, lees je in het voedingsschema van je baby.
Wanneer bel je de huisarts?
Spruw is zelden ernstig, maar soms is het goed om de huisarts te bellen. Neem contact op als:
- je baby slecht drinkt of veel minder drinkt dan normaal;
- je baby heel onrustig is tijdens het voeden of duidelijk pijn heeft;
- je baby minder natte luiers heeft dan normaal, of suf en slap is;
- er luieruitslag is waarbij de huid kapot is;
- de spruw na 2 tot 3 weken niet over is, of steeds terugkomt;
- je zelf pijnlijke tepels of pijn in je borst hebt die niet overgaat.
Is je baby jonger dan drie maanden en heeft hij daarnaast koorts, drinkt hij nauwelijks of is hij erg suf? Bel dan direct de huisarts, of ’s avonds en in het weekend de huisartsenpost. Bij een levensbedreigende situatie bel je 112.
Tot slot
Spruw bij je baby ziet er vaak erger uit dan het is. Het is een veelvoorkomende, onschuldige schimmelinfectie die meestal binnen een paar weken vanzelf overgaat. Let vooral op hoe je baby drinkt, houd spenen en kolfonderdelen schoon en zorg goed voor je tepels als je borstvoeding geeft. Twijfel je of gaat het niet over, dan denkt de huisarts graag met je mee. Lees ook meer over de gezondheid van je baby.
Veelgestelde vragen
De schimmel die spruw veroorzaakt kan van mond naar tepel en terug gaan, en via spenen of vingers. Daarom is goede hygiëne en het uitkoken van spenen en speentjes belangrijk zolang je baby spruw heeft.
Flesvoeding zelf veroorzaakt geen spruw, maar de schimmel kan wel blijven zitten op spenen en flesonderdelen. Kook spenen daarom dagelijks uit zolang je baby spruw heeft.
Ja, al komt het het vaakst voor in de eerste maanden. Krijgt een oudere baby of peuter steeds opnieuw spruw, bespreek dat dan met de huisarts.
Nee, probeer de witte plekjes niet weg te poetsen of te schrapen. Dat kan pijnlijk zijn en kleine wondjes geven, terwijl de spruw er niet sneller door verdwijnt.
Helemaal voorkomen lukt niet, omdat veel mensen de schimmel bij zich dragen. Handen wassen, spenen en speentjes schoonhouden en tepels goed laten drogen verkleinen wel de kans dat het steeds terugkomt.
