Tandjes baby: wanneer, in welke volgorde en wat helpt tegen pijn?

Wanneer komen de tandjes? Baby’s krijgen hun eerste tandje meestal rond 6 maanden, maar alles tussen ongeveer 4 en 12 maanden is normaal. De tandjes van je baby komen in een vaste volgorde door: meestal eerst de twee onderste voortanden, daarna de bovenste. Rond 2,5 tot 3 jaar staan alle 20 melktanden er. Doorkomende tandjes kunnen gevoelig zijn, maar met een koele bijtring, wat extra aandacht en goed poetsen help je je kindje er goed doorheen.

In dit artikel over tandjes bij je baby lees je hoe je doorkomende tandjes herkent, in welke volgorde ze verschijnen, wat helpt tegen de pijn en wanneer je beter de huisarts kunt bellen.

Eerste tandjes baby: wanneer komen ze?

Het tijdstip waarop het eerste tandje doorkomt, verschilt flink per kind. Sommige baby’s laten al met 4 maanden een wit randje zien, anderen hebben op hun eerste verjaardag nog geen enkele tand. Heel af en toe wordt een baby zelfs geboren met een tandje. Erfelijkheid speelt een rol: kregen jij of je partner laat tanden, dan is de kans groter dat je kind dat ook doet.

Laat doorbreken is meestal geen probleem. Heeft je kind rond 15 tot 18 maanden nog helemaal geen tanden, bespreek het dan met het consultatiebureau of de tandarts.

In welke volgorde komen de tandjes van een baby?

Hoewel het tempo verschilt, is de volgorde bij de meeste kinderen ongeveer hetzelfde. De leeftijden in de tabel zijn gemiddelden: een paar maanden eerder of later is heel gewoon.

Tanden	Aantal	Gemiddelde leeftijd
Onderste middelste snijtanden	2	6–10 maanden
Bovenste middelste snijtanden	2	8–12 maanden
Bovenste zijsnijtanden	2	9–13 maanden
Onderste zijsnijtanden	2	10–16 maanden
Eerste melkkiezen (boven en onder)	4	13–19 maanden
Hoektanden (boven en onder)	4	16–23 maanden
Tweede melkkiezen (boven en onder)	4	23–33 maanden

Tandjes komen vaak in paren door, maar soms ook één voor één of juist meerdere tegelijk. Het komt ook voor dat de volgorde net anders is. Zolang ze uiteindelijk allemaal doorkomen, is daar niets mis mee.

Doorkomende tandjes bij een baby herkennen

Al weken voordat een tandje zichtbaar is, kan je baby er last van hebben. Veel ouders herkennen deze signalen:

• Meer kwijlen dan normaal, soms met een rood of schraal kinnetje.
• Overal op bijten en kauwen: vingers, speelgoed, jouw schouder.
• Rood of licht gezwollen tandvlees, soms met een wit puntje.
• Een rode wang aan de kant waar het tandje doorkomt.
• Hangerig of huilerig zijn en onrustiger slapen.
• Minder trek, of juist vaker willen drinken voor de troost.

Niet elke baby heeft klachten. Sommige kinderen krijgen er ineens een tandje bij zonder dat iemand het merkt. Kiezen en hoektanden geven vaak wat meer last dan de voortanden, omdat ze breder zijn.

Geven tandjes koorts of diarree?

Veel mensen denken dat tandjes koorts, diarree of een snotneus veroorzaken. Doorkomende tandjes kunnen de temperatuur hooguit licht laten stijgen. Heeft je baby echte koorts, diarree of andere ziekteverschijnselen, dan komt dat meestal door iets anders, zoals een virusinfectie. Schuif klachten dus niet te snel af op de tandjes.

Baby tandjes pijn verlichten: wat helpt?

Gelukkig kun je veel doen om je baby te helpen. Meestal werkt een combinatie van verkoeling, tegendruk en troost het best.

• Een bijtring die je in de koelkast hebt gelegd. Leg hem niet in de vriezer: te koud of te hard kan het tandvlees beschadigen.
• Met een schone vinger zacht over het tandvlees masseren.
• Een koel, schoon washandje om op te kauwen.
• Eet je baby al vaste voeding, dan kan iets koels uit de koelkast fijn zijn, zoals koude groente- of fruitpuree.
• Extra knuffelen, afleiding en een vertrouwd ritme.
• Het kwijl regelmatig deppen en een beetje vette crème op de kin smeren tegen schrale huid.

Helpt dat allemaal niet genoeg en heeft je baby echt veel pijn, dan kun je een pijnstiller voor baby’s overwegen. Overleg altijd eerst met de apotheek of de huisarts welke geschikt is, en houd je aan de dosering op de bijsluiter. Ook bij tandjesgels is het verstandig om eerst advies te vragen, want niet elke gel is geschikt voor jonge kinderen.

Liever niet: barnsteenkettinkjes

Barnsteen- of amberkettinkjes worden vaak aangeprezen tegen tandjespijn. Er is geen bewijs dat ze werken, en ze brengen risico’s mee: je baby kan erin verstrikt raken of losse kraaltjes inslikken. Daarom wordt afgeraden ze te gebruiken, ook niet tijdens het slapen.

Tandjes en voeden: als je baby gaat bijten

Geef je borstvoeding, dan schrikken veel moeders als hun baby met de eerste tandjes ineens bijt. Een baby die goed drinkt, kan eigenlijk niet bijten, omdat zijn tong over de onderste tandjes ligt. Bijten gebeurt vaak aan het einde van een voeding, als je baby al genoeg heeft en gaat spelen.

• Let op het moment dat je baby trager gaat drinken en haal hem dan rustig van de borst.
• Bijt hij toch, steek dan een schone vinger in zijn mondhoek om het vacuüm te verbreken.
• Reageer kalm: een hevige schrikreactie kan je baby juist aan het lachen of huilen maken.
• Laat hem vóór de voeding even op een koele bijtring kauwen als zijn tandvlees zichtbaar gevoelig is.

Ook met de fles kan je baby rond doorkomende tandjes minder willen drinken. Bied dan wat vaker kleinere hoeveelheden aan.

Tandjes poetsen vanaf het eerste tandje

Zodra het eerste puntje zichtbaar is, begin je met poetsen. Volgens het advies van de GGD en het consultatiebureau poets je tot 2 jaar één keer per dag met fluoride-peutertandpasta. Vanaf 2 jaar poets je twee keer per dag. Gebruik een zachte babytandenborstel en neem je kind op schoot of leg het op het aankleedkussen, zodat je goed kunt zien wat je doet.

Neem je baby ook mee naar de tandartspraktijk zodra de eerste tand doorkomt. Zo raakt je kind vroeg gewend aan de stoel en de geluiden, en kan de tandarts of mondhygiënist meekijken.

Ook voeding speelt een rol voor gezonde melktanden. Geef geen zoete drankjes uit de fles en laat je baby niet in slaap vallen met een fles melk of sap in de mond. In het voedingsschema voor je baby per maand lees je wanneer je overstapt op drinken uit een beker.

Tip: Maak van poetsen een vast en gezellig moment, bijvoorbeeld met een liedje dat je altijd zingt. Laat je kindje daarna zelf ook even ‘poetsen’ met een eigen borsteltje; dat maakt het spannend in plaats van vervelend.

Wanneer bel je de huisarts?

Doorkomende tandjes zijn geen ziekte. Heeft je baby onderstaande klachten, dan is er waarschijnlijk iets anders aan de hand en neem je contact op met de huisarts:

• Je baby is jonger dan 3 maanden en heeft koorts (38 °C of hoger).
• Koorts die langer dan een paar dagen aanhoudt, of je baby wordt zieker.
• Je baby drinkt slecht en heeft duidelijk minder natte luiers.
• Je baby is suf, slap of reageert minder dan normaal.
• Hij huilt ontroostbaar en laat zich niet geruststellen.
• Je baby braakt herhaaldelijk of heeft veel diarree.

Is je baby heel benauwd, nauwelijks wakker te krijgen of krijgt hij vlekjes die niet wegdrukbaar zijn? Bel dan direct de huisarts of buiten kantoortijd de huisartsenpost. Bij levensgevaar bel je 112. Meer informatie over ziek zijn en klachten vind je in de categorie gezondheid van je baby.

Tot slot

Tandjes bij een baby komen in een eigen tempo, ergens tussen 4 maanden en 3 jaar. Het eerste tandje verschijnt meestal rond 6 maanden, gevolgd door de rest in een redelijk vaste volgorde. Met koele bijtringen, extra troost en een vast poetsmoment kom je samen de meeste tandjesdagen goed door. Gaat het niet om tandjes alleen, of twijfel je, dan denkt de huisarts graag met je mee.

Veelgestelde vragen