Een baby slaapzak is de veiligste manier om je kindje warm te laten slapen. Welke slaapzak je nodig hebt, hangt vooral af van de temperatuur in de slaapkamer: daarvoor kijk je naar de TOG-waarde. Hoe hoger de TOG, hoe warmer de slaapzak. Daarnaast is de juiste maat minstens zo belangrijk, want een te grote slaapzak is niet veilig.
In dit artikel lees je welke TOG-waarde je wanneer gebruikt, hoe je de goede maat kiest en waar je op let bij een newborn slaapzak en een winterslaapzak. De adviezen sluiten aan bij De 4 van Veilig Slapen van VeiligheidNL en het consultatiebureau.
In het kort
- Een slaapzak vervangt dekens en dekbed, die zijn in het eerste levensjaar niet veilig.
- Kies de TOG-waarde op basis van de kamertemperatuur; ideaal is een slaapkamer van 15 tot 20 graden.
- Halsopening en armsgaten moeten goed aansluiten, zodat je baby er niet in kan wegglijden.
- Voel in het nekje of je baby het goed heeft: lauw is prima, koude handjes zijn normaal.
Waarom een baby slaapzak de veiligste keuze is
Losse dekentjes en een dekbed kunnen over het hoofdje van je baby schuiven. Daardoor kan hij het te warm krijgen of minder goed ademen, en dat verhoogt het risico op wiegendood. In een slaapzak blijft je baby op zijn plek liggen en blijft het gezichtje vrij. Daarom adviseren VeiligheidNL en het consultatiebureau om je baby altijd op de rug te laten slapen, in een slaapzak, in een eigen bedje en in een rookvrije omgeving.
Een slaapzak heeft nog een voordeel: je kindje kan zich niet bloot woelen. Je hoeft ’s nachts dus niet steeds te controleren of hij nog is toegedekt.
Wat betekent de TOG-waarde van een slaapzak?
TOG staat voor Thermal Overall Grade. Het is een maat voor hoe goed een stof warmte vasthoudt. Een slaapzak van 0,5 TOG is dun en luchtig, een slaapzak van 3,5 TOG is dik en warm. De waarde staat meestal op het label of in de productbeschrijving.
Houd er rekening mee dat de TOG-waarde alleen iets zegt over de slaapzak zelf. Wat je baby eronder draagt, telt ook mee. Een romper met lange mouwen en een pyjama maken samen een flink verschil.
Welke slaapzak TOG bij welke temperatuur?
Onderstaande tabel is een veelgebruikte vuistregel. Gebruik hem als startpunt en kijk daarna naar je eigen baby: de ene baby heeft het sneller warm dan de andere.
| Kamertemperatuur | TOG-waarde | Wat eronder |
|---|---|---|
| Boven 24 °C | 0,5 TOG of alleen een dunne romper | Romper met korte mouwen of alleen een luier |
| 20–24 °C | 1,0 TOG | Romper met korte of lange mouwen |
| 16–20 °C | 2,5 TOG | Romper met lange mouwen, eventueel een dunne pyjama |
| Onder 16 °C | 3,5 TOG | Romper met lange mouwen en een pyjama |
Volgens VeiligheidNL is een slaapkamertemperatuur van 15 tot 20 graden het prettigst. In die situatie kom je in de praktijk het vaakst uit bij een slaapzak van 2,5 TOG. Een kamerthermometer in de babykamer is daarom een handige aanschaf.
De juiste maat baby slaapzak kiezen
Een slaapzak moet passen. Is hij te groot, dan kan je baby met zijn hoofdje door de halsopening naar binnen glijden. Is hij te klein, dan kan je kindje zijn beentjes niet goed bewegen en wordt de slaapzak krap bij de heupen.
- Halsopening: sluit goed aan. Het hoofdje mag er niet doorheen passen.
- Armsgaten: niet te ruim, zodat je baby er niet met zijn hele arm en schouder in kan.
- Lengte: een veelgebruikte vuistregel is de lengte van je baby zonder hoofd, plus 10 tot 15 centimeter beenruimte.
- Sluiting: een rits is het veiligst. Die zit bij voorkeur zo dat je baby er niet bij kan of er last van heeft.
- Beenruimte: je baby moet zijn beentjes kunnen optrekken en spreiden, dat is goed voor de heupen.
Groeit je baby uit zijn slaapzak? Wacht dan niet te lang met een grotere maat, maar koop ook niet ‘op de groei’. Een slaapzak die nu te ruim is, is nu niet veilig.
Newborn slaapzak: waar let je op?
Voor de eerste weken heb je een kleine maat nodig die goed aansluit om het lijfje. Veel ouders beginnen met een newborn slaapzak in de kleinste maat. Let extra goed op de halsopening en de armsgaten, want pasgeboren baby’s zijn klein en zakken makkelijk weg in een te ruime slaapzak.
Inbakeren wordt in principe niet aangeraden. Alleen na deskundig advies van het consultatiebureau of een jeugdarts, bijvoorbeeld bij een baby die veel huilt, kan het onder voorwaarden. Een slaapzak waarbij de armpjes vastzitten is geen vervanging voor zo’n begeleid traject. Vanaf het moment dat je baby probeert om te rollen, moet inbakeren direct stoppen.
In de eerste weken word je ook vaak wakker voor voedingen. Lees in het artikel over het voedingsschema van je baby per maand hoe vaak je baby ’s nachts nog drinkt.
Winterslaapzak baby: warm, maar niet te warm
In de winter is het verleidelijk om je baby extra in te pakken. Toch is te warm slapen een groter risico dan een beetje koel slapen. Een winterslaapzak van 2,5 TOG is in de meeste huizen ruim voldoende, zeker als de verwarming ’s nachts op een normale stand staat. Alleen in een echt koude slaapkamer onder de 16 graden is 3,5 TOG nodig.
- Leg geen extra dekentje of dekbed over de slaapzak.
- Zet het bedje niet naast de verwarming of in de volle zon.
- Doe binnen geen mutsje op bij het slapen: je baby raakt warmte vooral kwijt via het hoofdje.
- Een slaapzak met mouwen is warmer. Kies dan een dunnere slaapzak of minder kleding eronder.
Materiaal en veiligheid: waar let je op bij aanschaf?
Naast de TOG-waarde en de maat zegt ook het materiaal veel over hoe prettig een slaapzak is. Ademende stoffen helpen je baby om zijn temperatuur op peil te houden.
- Katoen is zacht, ademend en makkelijk wasbaar. Voor de meeste baby’s een prima keuze.
- Merinowol en bamboe voeren vocht goed af en voelen minder snel klam aan, maar zijn vaak kwetsbaarder in de was.
- Een keurmerk zoals OEKO-TEX laat zien dat de stof is getest op schadelijke stoffen.
- Controleer of er geen losse knoopjes, lintjes of applicaties op zitten waar je baby aan kan trekken.
- Gebruik een tweedehands slaapzak alleen als de rits, naden en halsopening nog in goede staat zijn.
Zo controleer je of je baby het niet te warm heeft
Voel met de bovenkant van je vingers in het nekje of tussen de schouderbladen. Lauw is goed. Voelt het nekje zweterig of heet aan, dan heeft je baby het te warm en kun je een laagje kleding uittrekken of een dunnere slaapzak kiezen. Koude handjes en voetjes zeggen weinig: die zijn bij baby’s vaak koel, ook als ze het verder prima hebben.
Rode wangetjes, onrustig slapen en zweten zijn ook signalen dat het te warm is. Is je baby ziek of heeft hij koorts, dan kleed je hem juist luchtiger aan.
Tip: Houd twee slaapzakken van dezelfde maat en TOG-waarde in huis. Na een lekkende luier of spuugincident heb je dan meteen een schone klaar, ook midden in de nacht.
Hoe lang gebruik je een slaapzak?
Een slaapzak is het hele eerste jaar het advies, en veel kinderen slapen er tot ver in de peutertijd fijn in. Het protocol van VeiligheidNL voor de kinderopvang geldt tot 18 maanden. Thuis stappen veel ouders pas over op een dekbed als hun kind in een groot bed gaat slapen. Er is geen haast: zolang je kind lekker slaapt in een slaapzak, kun je daarmee doorgaan. Meer over rustig en veilig slapen lees je in de categorie slapen.
Tot slot
Een goede baby slaapzak kies je op twee dingen: de TOG-waarde die past bij de kamertemperatuur en een maat die nu goed aansluit. Met een slaapkamer van 15 tot 20 graden, een slaapzak van rond de 2,5 TOG en een regelmatige check in het nekje zit je meestal goed. Twijfel je, vraag het dan gerust na bij het consultatiebureau.
Veelgestelde vragen
Bij een kamertemperatuur boven de 24 graden is een slaapzak van 0,5 TOG of alleen een dunne romper genoeg. Op warme dagen helpt het om de slaapkamer vooraf te koelen.
Nee, leg geen extra deken of dekbed over de slaapzak. Kies bij kou liever een warmere slaapzak of een extra laagje kleding eronder.
Ja, zolang de slaapzak goed past en je baby het niet te warm krijgt. Mouwen houden extra warmte vast, dus pas de kleding eronder daarop aan.
De meeste ouders hebben genoeg aan twee slaapzakken per maat en seizoen. Dan heb je er altijd één klaar als de andere in de was zit.
Een gewone slaapzak past niet goed onder de gordels van een autostoel. Gebruik in de auto kleding die de gordels strak laat aansluiten.